Υπάρχουν κάποιες σχολικές εκδρομές που δεν τελειώνουν όταν οι μαθητές/τριες επιστρέψουν στο σχολείο. Συνεχίζουν να ζουν στη σκέψη τους, στις συζητήσεις τους και στις αναμνήσεις τους.
Μια τέτοια ιδιαίτερη και βαθιά συγκινητική εμπειρία είχαν την ευκαιρία να ζήσουν οι μαθητές/τριες και οι εκπαιδευτικοί του Γυμνασίου Αραδίππου, πραγματοποιώντας εκπαιδευτική επίσκεψη στο 6 ο Παγκύπριο Συναπάντημα Προσφύγων, στο Δασάκι της Άχνας, την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026.
Ξενάγηση στο Θεματικό Πάρκο Προσφυγιάς
Στον ιστορικά φορτισμένο χώρο του Θεματικού Πάρκου Προσφυγιάς, στην κεντρική πλατεία και στο παρακείμενο δάσος, την ξενάγηση των τμημάτων ανέλαβε προσωπικά ο Κοινοτάρχης Δάσους Άχνας, Νίκος Βάσιλας.
Ο κ. Βάσιλας ξενάγησε τους/τις μαθητές/τριες και τους/τις καθηγητές/τριες στους χώρους αναπαράστασης του καταυλισμού, εκεί όπου αμέσως μετά την τουρκική εισβολή του 1974 βρήκαν πρώτο καταφύγιο περίπου 80 χιλιάδες ξεριζωμένοι πρόσφυγες:
- Αντίσκηνα - Καταλύματα & Καθημερινός Εξοπλισμός: Τα παιδιά είδαν πώς ζούσαν ολόκληρες οικογένειες, παρατηρώντας αυθεντικά αντικείμενα της εποχής, όπως ντιβάνια εκστρατείας, λάμπες κηροζίνης (λουξ), μαγειρικά σκεύη και ρούχα κρεμασμένα στα δέντρα.
- Αντίσκηνο - Σχολείο: Διαπίστωσαν τις αντίξοες συνθήκες κάτω από τις οποίες τα προσφυγόπουλα του 1974 συνέχιζαν τη μάθηση, αναδεικνύοντας τη δύναμη της θέλησης για μόρφωση.
- Υποδομές Υποστήριξης: Περιηγήθηκαν στους χώρους του πρόχειρου νοσοκομείου πρώτων βοηθειών, των συσσιτίων και των υπηρεσιών μέριμνας προσφύγων.
- Οπτικοακουστικά Τεκμήρια: Παρακολούθησαν πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αρχειακά ρεπορτάζ εποχής, καθώς και αποσπάσματα από το ιστορικό ντοκιμαντέρ του Μιχάλη Κακογιάννη «Αττίλας 1974».
Όταν η Ιστορία αποκτά Ανθρώπινο Πρόσωπο
Στο Δασάκι της Άχνας, οι μαθητές/τριές μας ήρθαν σε άμεση επαφή με ανθρώπους που κουβαλούν μέσα τους τις μνήμες του ξεριζωμού. Άκουσαν ζωντανές ιστορίες ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τις περιουσίες τους και να ξεκινήσουν ξανά τη ζωή τους από το μηδέν.
Οι αφηγήσεις αυτές είχαν μια δύναμη που δύσκολα μπορεί να αποδώσει ένα σχολικό βιβλίο. Η προσφυγιά έπαψε να είναι μια αφηρημένη έννοια στις σελίδες της Ιστορίας και απέκτησε ανθρώπινο πρόσωπο. Έγινε η ιστορία ενός παππού, μιας γιαγιάς, μιας οικογένειας, ενός παιδιού που κάποτε είχε το δικό του σπίτι, τη δική του γειτονιά και τη δική του καθημερινότητα.
Παρατηρώντας τους/τις μαθητές/τριες να ακούν με προσοχή τις μαρτυρίες, ήταν εμφανές ότι κάτι σημαντικό συνέβαινε. Οι συζητήσεις και τα γέλια της εκδρομής παραχωρούσαν σταδιακά τη θέση τους στη σιωπή και στον προβληματισμό — εκείνη τη δημιουργική σιωπή που γεννιέται όταν ένας νέος άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι πίσω από τις λέξεις «κατεχόμενα», «προσφυγιά» και «ξεριζωμός» υπάρχουν σπίτια, οικογένειες, παιδικές αναμνήσεις και όνειρα που διακόπηκαν βίαια.
Επικοινωνία, Συνύπαρξη και Χρέος Μνήμης
Παράλληλα με τον ιστορικό και βιωματικό του χαρακτήρα, η ημέρα στο Δασάκι της Άχνας ήταν και μια όμορφη ευκαιρία ουσιαστικής επικοινωνίας και συνύπαρξης. Οι μαθητές/τριες μοιράστηκαν στιγμές χαράς, συνομίλησαν, συνεργάστηκαν και δημιούργησαν νέες αναμνήσεις με τους/τις συμμαθητές/τριές.
Το 6ο Συναπάντημα Προσφύγων ήταν μια διαφορετική σχολική ημέρα, ένα ζωντανό μάθημα Ιστορίας και, πάνω απ’ όλα, μια υπενθύμιση ότι η μνήμη αποτελεί χρέος.
Εκφράζουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στον Κοινοτάρχη Δάσους Άχνας, Νίκο Βάσιλα, για τη φιλοξενία, την αναλυτική ξενάγηση και τις πολύτιμες αναμνήσεις που μοιράστηκε μαζί μας.
Επιμέλεια κειμένου:
Νίκος Νικολακόπουλος, Φιλόλογος
